კომპრესორის ზეთის შეცვლა: რომელი ზეთი ავირჩიოთ და როდის

კომპრესორის ზეთის შეცვლა ხრახნული კომპრესორის ყველაზე ხშირი და ყველაზე მნიშვნელოვანი სერვისული სამუშაოა. ზეთოვან ხრახნულ კომპრესორში ზეთი უბრალო საპოხი არ არის — ის კომპრესორის „სისხლია“: აგრილებს, ხურავს ღრეჭოს როტორებს შორის და იცავს საკისრებს. არასწორად შერჩეული ან დროზე შეუცვლელი ზეთი ყველაზე ხშირი მიზეზია გადახურებისა, გაჩერებისა და კომპრესორის ბლოკის ძვირი რემონტისა. ამ სტატიაში განვიხილავთ, რას აკეთებს ზეთი, რით განსხვავდება ჩვენი ზეთები — ROTAIR (სტანდარტული, 2000 საათი), ROTAIR PLUS (4000), ROTAIR Xtra (8000), Food Grade და უზეთო კომპრესორებისთვის — ROTAIR Gear — და როგორ ავირჩიოთ სწორი ზეთი და შეცვლის ინტერვალი.

1. რას აკეთებს ზეთი ხრახნულ კომპრესორში

• აგრილებს. შეკუმშვისას გამოყოფილი სითბოს უდიდეს ნაწილს ზეთი იღებს და რადიატორში გასცემს. ზეთი რომ არა, ბლოკი წუთებში გადახურდებოდა.
• ხურავს ღრეჭოს. ზეთის თხელი ფენა ავსებს მიკრონულ ღრეჭოს როტორებს შორის — შეკუმშული ჰაერი უკან აღარ ბრუნდება და კომპრესორი თავის მწარმოებლურობას ინარჩუნებს.
• ზეთავს და იცავს. საკისრები და როტორები ზეთის ფენაზე ბრუნავს; დანამატები იცავს კოროზიისგან, ნალექისგან და ქაფისგან.

ამიტომ ზეთი კომპრესორის ჩვეულებრივი ხარჯი კი არა, ხრახნული კომპრესორის ბლოკის სიცოცხლის გარანტიაა.

2. რა ხდება, როცა ზეთი ბერდება

მაღალი ტემპერატურისა და ჰაერის ჟანგბადის გამო ზეთი დროთა განმავლობაში იჟანგება: ბნელდება, მჟავიანობა იზრდება, ჩნდება ლაქი და ნალექი. შედეგები ერთმანეთს მოსდევს:

• ტემპერატურა იზრდება — ბერი ზეთი სითბოს უარესად ატარებს და კომპრესორი გადახურების დაცვაზე ჩერდება;
• სეპარატორი იხშობა — იზრდება წნევის ვარდნა და ენერგიის ხარჯი, ზეთი ქსელში გადადის;
• საკისრები და როტორები ცვდება — ეს უკვე ბლოკის რემონტია, რომელიც ზეთის ბევრ შეცვლაზე ძვირი ჯდება.

ყველაფერი ეს თავიდან აცილებადია სწორი ზეთითა და დროული სერვისით.

3. ხუთი ზეთი — ხუთი სამუშაო რეჟიმი

ყველა ეს ზეთი Atlas Copco-ს მულტიბრენდის ხაზიდანაა — ეს ტოპ ხარისხის ზეთებია, რომლებიც შექმნილია ნებისმიერი მწარმოებლის ზეთოვანი ხრახნული კომპრესორისთვის. ანუ ერთი და იგივე ზეთი თავსებადია ყველა ხრახნულ კომპრესორთან — ბრენდის მიხედვით ცალკე ზეთის ძებნა საჭირო აღარ არის. განსხვავება მხოლოდ სამუშაო რეჟიმშია: რამდენ საათს მუშაობს კომპრესორი და რა პირობებში.

ROTAIR — სტანდარტული ზეთი, 2000 საათამდე. მინერალური ზეთი დეტერგენტული დანამატებით. განკუთვნილია 30 კვტ-მდე კომპრესორებისთვის მსუბუქ პირობებში, კომპრესორის ოთახის ტემპერატურით 0–30 °C. კარგი არჩევანია სახელოსნოსა და მცირე წარმოებისთვის, სადაც კომპრესორი დღეში რამდენიმე საათს მუშაობს.

ROTAIR PLUS — 4000 საათამდე. პრემიუმ მინერალური ზეთი 30 კვტ-ზე მეტი კომპრესორებისთვის, რომლებიც წელიწადში 2000–4000 საათს მუშაობს. ოთახის ტემპერატურა 35 °C-მდე. შეცვლის ინტერვალი ორჯერ გრძელია, ვიდრე ჩვეულებრივ მინერალურ ზეთზე.

ROTAIR Xtra — 8000 საათამდე. სინთეტიკური ზეთი PAO (პოლიალფაოლეფინი) ბაზაზე — ნებისმიერი სიმძლავრისთვის, 24/7 მუშაობისა და მძიმე პირობებისთვის, კომპრესორის ოთახის ტემპერატურით 46 °C-მდე. მაღალი სიბლანტის ინდექსი (133) ნიშნავს, რომ ზეთი სიცხეშიც და სიცივეშიც თავის თვისებებს ინარჩუნებს, ხოლო −57 °C-მდე არ იყინება — ზამთარში გაუთბობელ ოთახშიც უპრობლემოდ ეშვება. მწარმოებლის მითითებით, ინტერვალია 8000 საათი ან 2 წელი.

Food Grade — 4000 საათამდე. სინთეტიკური ზეთი NSF H1 რეგისტრაციით — ეს ნიშნავს, რომ დაშვებულია იქ, სადაც შესაძლებელია საკვებთან შემთხვევითი კონტაქტი. განკუთვნილია საკვები და სასმელების წარმოებისთვის, ფარმაციისა და შეფუთვისთვის; ოთახის ტემპერატურა 0–30 °C.

ყურადღება: ზემოთ მითითებული ტემპერატურა ეხება ოთახს, სადაც კომპრესორი დგას და საიდანაც ჰაერს იწოვს — არა თავად ზეთს. კომპრესორის შიგნით ზეთი ნორმალურად 80–95 °C-ზე მუშაობს და ამას ყველა ეს ზეთი უძლებს. მაგრამ რაც უფრო ცხელია ოთახი, მით უფრო ცხელდება ზეთიც: ზოგადი წესით, ზეთის ტემპერატურის ყოველი +10 °C მისი სიცოცხლის ხანგრძლივობას დაახლოებით ორჯერ ამოკლებს. ამიტომ ზაფხულში ცხელ, ცუდად ვენტილირებად ოთახში სინთეტიკური ROTAIR Xtra (46 °C-მდე) ბევრად საიმედოა.

ROTAIR Gear — უზეთო კომპრესორისთვის, 8000 საათამდე. უზეთო ხრახნულ და კბილა (tooth) კომპრესორში ზეთი შეკუმშვის კამერაში არ ხვდება — ჰაერი სუფთა რჩება, ზეთი კი მხოლოდ რედუქტორსა და საკისრებს ზეთავს. ამისთვის საჭიროა სხვა, უფრო ბლანტი ზეთი: ROTAIR Gear პრემიუმ მინერალური ზეთია მაღალეფექტური დანამატებით, სიბლანტით ISO VG 68. ინტერვალი — 8000 საათი 55 კვტ-მდე კომპრესორებზე და 16 000 საათი 55 კვტ-ზე მეტზე; კომპრესორის ოთახის ტემპერატურა 0–50 °C. იხ. უზეთო ხრახნული კომპრესორები.

ზეთოვანი კომპრესორების ოთხივე ზეთის (ROTAIR, PLUS, Xtra, Food Grade) სიბლანტეა ISO VG 46 (46 მმ²/წმ 40 °C-ზე) — ზეთოვანი ხრახნული კომპრესორების სტანდარტული კლასი. რომელი მათგანი ჯობს თქვენს კომპრესორს — სამუშაო საათებითა და პირობებით ერთად შევარჩევთ.

4. კომპრესორის ზეთის შეცვლა: საათები, გარემო და ვადა

კომპრესორის ზეთის შეცვლა ზეთზე მითითებული საათებით იგეგმება, მაგრამ ეს საათები მაქსიმალური ინტერვალია ნორმალურ პირობებში. ინტერვალს ამოკლებს:

• სიცხე კომპრესორის ოთახში — ზეთი უფრო სწრაფად იჟანგება (იხ. როგორ დავიცვათ კომპრესორი ზაფხულში);
• მტვერი და ჭუჭყიანი ჰაერი — ჰაერის ფილტრი ვერ იჭერს ყველაფერს და ნაწილაკები ზეთში ხვდება;
• ტენი, ხშირი გაჩერება-გაშვება და მოკლე ციკლები — კომპრესორი ბოლომდე ვერ თბება და ზეთში წყალი გროვდება (იხ. ჰაერის სისტემების მოვლა ზამთარში).

სამი წესი, რომელიც ყოველთვის მოქმედებს:

1. საათები ან ვადა — რომელიც ადრე დადგება. ზეთი დგომისასაც ბერდება, ამიტომ იშვიათად მომუშავე კომპრესორშიც ზეთი ვადაში იცვლება.
2. ზეთთან ერთად — ზეთის ფილტრიც. ახალი ზეთი ძველ, ნაჭუჭყიან ფილტრში მის რესურსს ამოკლებს. ჰაერის ფილტრი და სეპარატორი მწარმოებლის გრაფიკით ან წნევის ვარდნით იცვლება.
3. ნიშნები, რომ ზეთი ვადაზე ადრე უნდა შეიცვალოს: ძლიერ გამუქება ან დამწვრის სუნი, ქაფი, რძისფერი ზეთი (წყალი), მზარდი ტემპერატურა ან ზეთის ხარჯი.

5. როგორ ავირჩიოთ ზეთი — ერთ ცხრილში

თქვენი სიტუაცია	ზეთი	ინტერვალი	რატომ
უზეთო ხრახნული ან კბილა კომპრესორი (რედუქტორი)	ROTAIR Gear	8000 / 16 000 სთ	VG 68, ოთახის 50 °C-მდე
საკვები, სასმელი, ფარმაცია, შეფუთვა	Food Grade	4000 სთ-მდე	NSF H1 — უსაფრთხოება და აუდიტის მოთხოვნები
24/7 მუშაობა, ცხელი ოთახი, 4000+ სთ წელიწადში	ROTAIR Xtra	8000 სთ-მდე	ნაკლები გაჩერება, მუშაობს 46 °C-მდე
30 კვტ-ზე მეტი, 2000–4000 სთ წელიწადში	ROTAIR PLUS	4000 სთ-მდე	ბალანსი ფასსა და ინტერვალს შორის
მცირე კომპრესორი, რამდენიმე საათი დღეში	ROTAIR	2000 სთ-მდე	ეკონომიური მსუბუქი რეჟიმისთვის

6. რა ღირს კომპრესორის ზეთის შეცვლა რეალურად

ზეთის ფასი ერთი ლიტრით არ ფასდება. 8000 სამუშაო საათში 2000-საათიანი ზეთი 4-ჯერ იცვლება, 4000-საათიანი — 2-ჯერ, სინთეტიკური 8000-საათიანი — ერთხელ. ყოველ შეცვლას თან ახლავს ზეთის ფილტრი, კომპრესორის გაჩერება და სერვისის ვიზიტი. წარმოებაში, რომელიც 24/7 მუშაობს, გაჩერების ერთი საათი ხშირად ზეთზე ძვირი ჯდება — ამიტომ იქ სინთეტიკური ზეთი თავს იმართლებს. მსუბუქ რეჟიმში კი, სადაც კომპრესორი წელიწადში ორ ათას საათსაც ვერ აგროვებს, ჩვეულებრივი მინერალური ზეთი სავსებით საკმარისია.

7. ხუთი შეცდომა, რომელიც ზეთის რესურსს ამოკლებს

1. ზეთების შერევა. მინერალურისა და სინთეტიკურის, ან სხვადასხვა მწარმოებლის ზეთის შერევისას დანამატები შეიძლება ერთმანეთს შეეჯახოს — ჩნდება ქაფი და ნალექი. ზეთის ტიპის შეცვლისას სისტემა უნდა გამოირეცხოს.
2. დამატება „რაც ხელთაა“. ავტომობილის ან ჰიდრავლიკის ზეთი კომპრესორში არ ესხმება — მას სხვა დანამატები და სხვა თვისებები აქვს.
3. ჩვეულებრივი ზეთი საკვებ წარმოებაში. სადაც ჰაერი პროდუქტს ეხება, საჭიროა H1 კლასის ზეთი და შესაბამისი ფილტრაცია (იხ. ჰაერის სისუფთავის კონფიგურატორი ISO 8573-1).
4. ზეთის შეცვლა ფილტრის გარეშე. ძველი ფილტრი ახალ ზეთს მაშინვე აჭუჭყიანებს.
5. ინტერვალის „გაწელვა“. 2000-საათიანი ზეთი 4000 საათს ვერ გაძლებს — ზეთის დაზოგვა ბლოკის რემონტით მთავრდება.

ხშირად დასმული კითხვები

რამდენ ხანში ერთხელ უნდა შევცვალოთ კომპრესორის ზეთი?
კომპრესორის ზეთის შეცვლა საჭიროა ზეთის კლასის მიხედვით — 2000, 4000 ან 8000 სამუშაო საათში, ან ვადაში (რომელიც ადრე დადგება). სიცხე, მტვერი და ტენი ინტერვალს ამოკლებს.

შეიძლება მინერალური ზეთიდან სინთეტიკურზე გადასვლა?
კი — ეს ხშირად ყველაზე მომგებიანი ცვლილებაა 24/7 მომუშავე კომპრესორისთვის. გადასვლისას სისტემა უნდა გამოირეცხოს და ზეთის ფილტრი შეიცვალოს — ამას სერვისის ვიზიტზე ვაკეთებთ.

Food Grade ზეთი მხოლოდ საკვები წარმოებისთვისაა?
ნებისმიერ ზეთოვან ხრახნულ კომპრესორში მუშაობს, მაგრამ ყველაზე მეტად სჭირდებათ იქ, სადაც ჰაერი პროდუქტს ან შეფუთვას ეხება — საკვები, სასმელი, ფარმაცია.

რომელ კომპრესორს ერგება ეს ზეთები?
ყველა ზეთოვან ხრახნულ კომპრესორს — Atlas Copco-ს მულტიბრენდის ზეთები ნებისმიერი მწარმოებლის კომპრესორისთვისაა შექმნილი. ზეთის კლასს (ROTAIR, ROTAIR PLUS, ROTAIR Xtra თუ Food Grade) სამუშაო რეჟიმით ვარჩევთ.

უზეთო კომპრესორსაც სჭირდება ზეთი?
კი — შეკუმშვის კამერაში არა, მაგრამ რედუქტორსა და საკისრებს ზეთი სჭირდება. მისთვის ROTAIR Gear (ISO VG 68) გამოიყენება და 8000–16 000 საათში იცვლება.

რა შეფუთვით იწარმოება?
ზეთები იწარმოება 5, 20 და 209-ლიტრიან შეფუთვაში. რომელი გვაქვს ამ წუთას — დაგვიკავშირდით.

დასკვნა

სწორი ზეთის არჩევა და დროული კომპრესორის ზეთის შეცვლა სამ კითხვაზე პასუხია: რამდენ საათს მუშაობს კომპრესორი წელიწადში, რა პირობებშია (ტემპერატურა, მტვერი, ტენი) და ეხება თუ არა ჰაერი საკვებს. მსუბუქ რეჟიმს სტანდარტული მინერალური ROTAIR ჰყოფნის, 24/7 წარმოებას სინთეტიკური ROTAIR Xtra დაზოგავს, საკვებ ინდუსტრიას კი Food Grade სჭირდება. მთავარი — შეცვლა დროზე და ფილტრთან ერთად.

არ იცით, რომელი ზეთი უხდება თქვენს კომპრესორს? მოგვწერეთ მოდელი და სამუშაო საათები — შევარჩევთ ზეთს და დავგეგმავთ სერვისს: ☎ 577 11 20 02, [email protected]. კომპრესორის ზეთები → · კომპრესორის სერვისი →